Compact vs Triple

Het compact crankstel is sinds een tiental jaren in opmars. De nieuwe groepen van Shimano, Campagnolo, SRAM, Truvativ etc..voor ren- en sportfietsen bieden in 2011 nog slecht een heel beperkte keus aan triples waaronder o.a.de Shimano Ultegra 6703. Betekent dit dat er aan de typische triple helemaal geen nood meer is en dat we in alle omstandigheden voldoende bediend worden door een compact? Vooral onder klimmende wielertoeristen zijn er nog regelmatig discussies over compact versus triple. Mensen die beweren een triple nodig te hebben voor de beklimming van de Mont Ventoux worden nogal eens voor "mietje" versleten maar misschien zijn zij wel eens de verstandigste. Met een te groot verzet rondrijden mag dan wel mannelijk lijken maar het is niet erg efficiënt en heeft ook geen zicht.

De keuze van het verzet kan nochtans rationeel gemaakt worden met in acht name van de volgende 3 elementen;

1. Ken je helling. Weet waaraan je begint en bekijk het hoogteprofiel. Kies het verzet volgens de steilste stukken m.a.w. richt je niet aan de gemiddelde hellingsgraad. De gemiddelde hellingsgraad van de Mont Ventoux b.v. is slechts 7.1% maar je krijgt wel 4 km te verduren met hellingsgraad tussen 10% en 11%

2. Ken je vermogen. Een typische lange beklimming zal je tussen de 1 uur en 2 uur inspanning kosten. Het is dus aangewezen om nooit anaëroob (in het rood) te gaan rijden. Zorg er dus voor dat je je maximaal aëroob of kritisch vermogen kent bijvoorbeeld door de 20 minuten test of door een klassieke inspanningstest. Deel dit kritisch vermogen door je massa om je specifiek vermogen in Watt per kg te kennen.

3. Kies je trapcadans. Weet bij welke trapcadans je je comfortabel voelt, dit is ook de cadans waarbij je het beste rendement haalt. Hou er rekening mee dat je trapcadans bergop meestal een 10 rpm lager ligt dan je beste trapcadans op vlakke weg. Deze ietsje lagere trapcadans is voordeliger voor je zuurstofverbruik VO₂ maar vergt een beetje meer kracht. Ik schat dat een soepele tred bergop voor de meeste mensen betekent tussen de 70 en 80 rpm.

In de onderstaande figuren heb ik de toepassingsgebieden van de 4 mogelijke typische crankstellen berekend. De witte zone "Double" bevat alle verzetten tot en met een kleinste van 4.21 m (46 x 23), de purperen zone is typisch voor het compact crankstel tot 2.79 m (34 x 26) en de blauwe zone is voor een typische triple met kleinste verzet 2.13 m (30 x 30). De onderste witte zone bevat alle nog kleinere verzetten die overeenkomen met de MTB molentjes.

Hiernaast zien we het gebiedendiagram voor een gemiddelde trapcadans van 70 rpm. We zien duidelijk dat een topwielrenner die beschik over een specifiek vermogen van 6.5 W/kg een helling van 10% aan kan met zijn dubbel - het punt 6.5 - 10 ligt in de witte zone van de Double. Heeft de renner "slechts" 6 W/kg dan valt dit net binnen de zone Compact. Dit betekent dat deze renner hetzij zijn trapcadans zal dienen te verminderen (dus trager rijden), hetzij een kleiner verzet te nemen. Fietsers met specifiek vermogen tussen 3 W/kg en 4 W/kg kunnen een helling van 8% goed aan maar op een helling van 10% kunnen zij geen trapcadans van 70 rpm aanhouden met een compact. Zij zouden best voor een triple opteren. Fietsers met specifiek,vermogen minder dan 3 W/kg rijden best met een triple.

Nemen we een voorbeeld van een wielertoerist Tom van 65 kg die een constant vermogen kan draaien van 250 Watt. Zijn specifiek vermogen is dus 250/65= 3.85 W/kg. Hij kan dus leuk bergop rijden met een compact op hellingen tot 10%. Voor steilere hellingen heeft hij de keus tussen naar een triple schakelen of zijn trapcadans te verlagen, hetgeen we best kunnen zien hieronder in het gebiedendiagram voor een trapcadans van 50 rpm

Indien Tom dus vertraagt tot 50 rpm kan hij met zijn compact nog een helling van 15% rijden.
Verder zien we hier ook dat zelfs iemand met specifiek vermogen van ongeveer 2.7 W/kg, hetgeen overeenkomt met 175 W voor 65 kg, met een compact een helling van 10% kan berijden. Maar hij zal daarvoor wel moeten gaan aan 50 rpm. Zie je jezelf al de Mont Ventoux naar boven sleuren, trekken, stampen, wringen? En dit gedurende meer dan 2 uur? Het zal wel leuker zijn met een soepele trapcadans van 70 rpm maar dan komen we terug bij de triple.

We gaan dan liever heel erg soepel bergop rijden naar het voorbeeld van Armstrong met een trapcadans van 90 rpm. Met een 46x23 kon Armstrong nog net hellingen van 6% op aan 90 rpm. Voor steilere hellingen moest hij ook een ietsje kleinere trapcadans nemen, of een kroontje 25 steken ipv de 23.

Laatst bijgewerkt: 10 december 2010